Psychische belasting voor mannen tijdens vruchtbaarheidsbehandelingen

Hoewel vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF en ICSI vaak worden geassocieerd met fysieke belasting voor de vrouw, kunnen ook mannen emotioneel zwaar worden getroffen. Toch blijft de psychische impact bij mannen in dit proces vaak onderbelicht. Veel mensen – inclusief de mannen zelf – zijn zich hier nauwelijks van bewust, waardoor deze gevoelens onbesproken blijven.

Aanleiding voor IVF of ICSI

Een veelvoorkomende reden voor het starten van IVF of ICSI is een verminderde kwaliteit van het sperma. Oorzaken kunnen liggen in medische aandoeningen zoals ontstekingen aan de teelballen, vroegere liesbreuken, niet-ingedaalde testikels, spataders in de balzak of aangeboren afwijkingen. Maar in een aanzienlijk deel van de gevallen blijft de oorzaak onbekend. Dit kan voor mannen extra frustrerend zijn: het probleem is er, maar de reden blijft onduidelijk.

Gevoelens van onzekerheid

De teelballen vervullen twee belangrijke functies: ze zorgen niet alleen voor de productie van zaadcellen, maar ook voor de aanmaak van mannelijke hormonen – met name testosteron. Dit hormoon speelt een grote rol bij het lichamelijke en seksuele functioneren van de man, zoals spierontwikkeling, libido, erectie en orgasme.

Een lagere spermakwaliteit zegt echter niets over deze seksuele vermogens of de mate van ‘mannelijkheid’. Toch lukt het niet alle mannen om dat onderscheid te maken. Voor sommigen voelt de mededeling dat hun sperma ‘onvoldoende’ is als een persoonlijke afwijzing. Ze trekken hun mannelijkheid in twijfel en worstelen met een gekrenkt zelfbeeld. De boodschap wordt geïnterpreteerd als een falen op iets wat fundamenteel verbonden is met identiteit en trots.

Een stille worsteling

De emotionele last wordt nog zwaarder wanneer een man beseft dat zijn vruchtbaarheidsprobleem de reden is voor een intensief medisch traject, dat vooral lichamelijk ingrijpt op zijn partner. Terwijl hij zich schuldig voelt over het feit dat zijn probleem leidt tot een behandeling bij haar, staat hij tegelijk machteloos aan de zijlijn. Deze passieve rol kan leiden tot gevoelens van overbodigheid, frustratie of zelfs schaamte.

Daarbovenop komt de druk rond het leveren van sperma op het exacte moment van de eicelpunctie. Voor veel mannen is dat een beladen moment – niet omdat ze fysiek iets mankeren, maar omdat de situatie stressvol, geforceerd en prestatiegericht is. De verplichting om op een bepaald tijdstip te ejaculeren kan zo beladen worden, dat het niet lukt – of enkel met veel moeite.

Herkenning en openheid

Deze worstelingen zijn niet uitzonderlijk, maar blijven vaak onuitgesproken. Toch is het belangrijk om ze te erkennen en bespreekbaar te maken. Open communicatie tussen partners kan helpen om de emotionele impact te verlichten. Ook kan professionele begeleiding uitkomst bieden, zeker wanneer schuldgevoelens, stress of zelftwijfel langdurig aanhouden.