Een IVF-traject legt vooral lichamelijke druk bij de vrouw: zij ondergaat de echo’s, injecties, hormoonstimulatie en eicelpunctie. De fysieke kant van het proces rust op haar schouders. De rol van de man wordt daarentegen vaak als eenvoudig en licht voorgesteld. Hij hoeft ‘alleen maar’ sperma te leveren. Voor de buitenwereld lijkt dat nauwelijks een opgave – en daar wordt vaak met een glimlach of schouderophalen op gereageerd.

Maar deze ogenschijnlijk eenvoudige taak kan in de praktijk een flinke psychologische belasting vormen. De noodzaak tot ‘masturbatie op commando’, op een bepaald moment en onder druk van timing en prestatie, weegt zwaarder dan men denkt. De druk wordt nog intenser wanneer een man al weet dat zijn spermakwaliteit niet optimaal is. Dan is er niet alleen spanning om het moment zelf, maar ook angst voor teleurstelling of falen.

Psychische blokkade: een reëel obstakel

Deze druk kan zodanig oplopen dat ejaculatie soms helemaal niet lukt, of alleen met grote moeite. Mannen die dit ervaren, schamen zich vaak – terwijl het probleem vaker voorkomt dan gedacht. Het gevoel ‘de enige te zijn’ maakt het nog zwaarder.

Daarom is het van groot belang om deze psychische druk serieus te nemen. Een open gesprek met iemand uit het IVF-team kan al veel betekenen. Vaak zijn er praktische oplossingen mogelijk die je als stel zelf niet zou bedenken. Bovendien helpt het om te horen dat andere mannen met hetzelfde worstelen – het normaliseert de ervaring en haalt het taboe eraf.

Praktische oplossingen en alternatieven

In de meeste gevallen wordt het sperma opgewekt zonder dat de partner aanwezig is. Maar wanneer spanning of blokkades optreden, kan het helpen dat de vrouw erbij is om steun te bieden. Ook kan overwogen worden om het sperma thuis op te vangen. Dit neemt de druk van het ‘moeten presteren in een steriele ziekenhuiskamer’ weg. In overleg met het laboratorium zijn hierover vaak goede afspraken te maken.

Een ander alternatief is het vooraf invriezen van sperma. Niet elk ziekenhuis biedt deze optie standaard aan, maar het is meestal bespreekbaar. Hoewel ingevroren sperma doorgaans iets minder van kwaliteit is dan vers sperma, kan de wetenschap dat deze mogelijkheid bestaat al veel spanning verlichten. Het gevoel dat er een ‘plan B’ is, werkt geruststellend.

Begrip en ondersteuning maken het verschil

Wat vooral belangrijk is, is dat IVF-teams, artsen en laboratoriummedewerkers deze problematiek serieus nemen. Door begrip te tonen en een ontspannen sfeer te creëren, kunnen ze veel spanning wegnemen. Het aanbieden van alternatieven, zonder oordeel of druk, maakt het verschil voor mannen die worstelen met deze stille, maar reële uitdaging binnen het IVF-proces.